John Witte tuinmagazine

Zo maak je zelf een houten picknicktafel voor je tuin

Wil je een picknicktafel maken die past bij je tuin, maar niet zelf alle constructiematen uitrekenen? Kies dan eerst een bestaand bouwplan en werk met de bijbehorende zaaglijst. Zo houd je overzicht bij het zagen, monteren en controleren.

Door Thijs Verhoeven · · 6 min leestijd

Vier op elkaar gestapelde houten planken en potlood op verweerde werkbank in tuin

Een picknicktafel zelf maken geeft je ruimte om de lengte, houtsoort en afwerking op je tuin af te stemmen. Het lastigste is vaak niet het vastschroeven van de planken, maar vooraf besluiten welk ontwerp je volgt en voorkomen dat maten of verbindingen tijdens het bouwen door elkaar raken. Begin daarom met een complete, gepubliceerde bouwtekening die past bij je ervaring en beschikbare gereedschap. Hieronder lees je hoe je die keuze maakt, het werk voorbereidt en de gemonteerde tafel controleert, zonder zelf constructiematen te gokken.

Welk ontwerp past bij jouw tuin en kluservaring?

Begin met de plek waar de tafel komt te staan. Meet de beschikbare ruimte op en houd rekening met stoelen, looproutes en het uitschuiven of aanschuiven van banken. Bepaal ook wie de tafel gebruikt: een vaste tafel voor etentjes vraagt iets anders dan een compact model voor een klein terras. De gekozen maat is een ontwerpkeuze, geen maat die voor iedere tuin of gebruiker geldt. Vergelijk daarom je beschikbare ruimte met de afmetingen op de tekening voordat je hout koopt. Bij het kiezen van een passend tuinmeubel helpen ook de aandachtspunten voor gebruik en ruimte rond de tafel.

Kies vervolgens één compleet bouwplan en neem de bijbehorende zaaglijst als uitgangspunt. Ga niet zonder controle onderdelen uit verschillende ontwerpen combineren: pootstand, dwarsbalken en zitplanken moeten op elkaar aansluiten. De gepubliceerde handleiding van GAMMA beschrijft bijvoorbeeld een tafel met opklapbare zitdelen, terwijl de opzet van Hubo een ander model met vaste banken toont. Die verschillen zijn een reden om één ontwerp consequent te volgen, niet om de maten onderling uitwisselbaar te vinden.

Denk ook na over de afwerking. Hout dat buiten staat, krijgt te maken met vocht en wisselende weersomstandigheden. Bepaal of je de natuurlijke uitstraling wilt behouden of het hout wilt behandelen, en controleer welk product geschikt is voor de gekozen houtsoort. Het maken van een tafel is een andere klus dan het bouwen van een opberger; wil je ook zelf opbergruimte aanpakken, dan staat bij een tuinkist op maat maken een verwant project.

Welke materialen en onderdelen heb je nodig?

Gebruik de materiaallijst van je gekozen plan, niet een globale schatting. Zo’n lijst hoort aan te geven hoeveel planken en balken nodig zijn, welke doorsneden en lengtes zijn voorgeschreven en welke bouten, moeren, ringen of schroeven bij de verbindingen horen. De aantallen hieronder zijn gemeten specificaties uit één bestaand bouwplan; het zijn geen algemene minimumeisen voor iedere picknicktafel.

In het GAMMA-plan staan onder meer vijf planken van 140 bij 20 millimeter waarbij de lijst de lengte als 360 noteert, zeven delen van 69 bij 44 millimeter en vier delen van 44 bij 20 millimeter; bij beide staat de lengte als 180 genoteerd. Dezelfde lijst vermeldt twaalf slotbouten van 8 bij 100 millimeter, zestien M8-moeren en vierentwintig carrosserieringen van 8 millimeter. Voor de schoren noemt het plan twee schroeven van 6 bij 80 millimeter. Dit zijn productspecificaties van dat ene ontwerp; neem ze alleen over als je precies die tekening volgt. Controleer bij aanschaf hoe de lengtemaat in de zaaglijst is aangeduid en stem die af met de tekening. De GAMMA-zaaglijst en montagevolgorde voor dit model geven ook aan welke boormaten bij de beschreven verbindingen horen.

Leg vóór je begint de rolmaat, winkelhaak, potlood, waterpas, boormachine, geschikte boortjes, zaag, schuurmateriaal en klemmen klaar voor zover jouw bouwplan die nodig heeft. Tel de bevestigingsmiddelen na en controleer of de schroef- en boutmaten op de verpakking overeenkomen met de tekening. Zijn de onderdelen niet goed verkrijgbaar, vervang ze dan niet op eigen houtje door een andere maat: vraag advies of kies een plan waarvan de onderdelen wel beschikbaar zijn.

Hoe bereid je het zagen en monteren voor?

Bekijk de hele tekening voordat je het hout aftekent. Controleer of alle onderdelen op de lijst ook ergens in het schema terugkomen en markeer ze met letters of nummers. Meet ieder onderdeel afzonderlijk af en noteer de maat direct op het hout. Bij meerdere gelijke delen is het handig ze naast elkaar te leggen en te controleren voordat je zaagt. Houd ook rekening met de zaagsnede: zaag niet op de maatlijn aan de kant waar het onderdeel moet blijven.

Het stappenplan van Hubo beschrijft als aanbevelingen onder meer een tussenruimte van ongeveer 0,5 centimeter tussen de tafelbladplanken, dwarsbalken op ongeveer 40 centimeter van de uiteinden en poten die aan beide uiteinden onder een hoek van 30 graden zijn gezaagd. Dat zijn aanwijzingen voor de uitvoering die op die pagina wordt beschreven, geen standaardmaten voor elk ontwerp. Gebruik ze dus niet als vervanging voor de tekening van jouw tafel. In diezelfde beschrijving worden planken eerst op scheuren en kromming gecontroleerd en worden splinters geschuurd. Dat zijn bruikbare voorbereidingscontroles, maar de maatvoering blijft ontwerpgebonden.

Zaag op een stabiele werkplek en zet het hout vast voordat je begint. Draag oogbescherming en houd handen uit de zaaglijn. Volgens de Canadese arbeidsveiligheidsorganisatie CCOHS moeten gebruikers vóór het zagen onder meer de beschermkap controleren, de juiste zaag en een scherpe, onbeschadigde zaagblad kiezen en het werkstuk vastzetten. Stel de zaagdiepte uitsluitend in met de stekker uit het stopcontact of de accu verwijderd. Bij een cirkelzaag adviseert CCOHS bovendien dat de laagste tand niet meer dan ongeveer 0,3 centimeter onder het hout uitsteekt. Volg ook de handleiding van je eigen machine en gebruik de voorgeschreven bescherming; de veiligheidsinstructies voor cirkelzagen van CCOHS bevatten verdere aandachtspunten.

Hoe bouw je de tafel stap voor stap?

Werk in de volgorde van de tekening en leg de onderdelen per fase klaar. Voor een model met een vast blad en losse banken is een praktische werkwijze:

  1. Teken en label de onderdelen aan de hand van de volledige zaaglijst. Controleer de aantallen, afmetingen en zaagrichting voordat je iets afkort.
  2. Zaag de onderdelen volgens de tekening. Schuur scherpe randen en verwijder splinters; verander schuine zaagsneden of inkepingen niet op het oog.
  3. Monteer eerst de onderstellen of pootframes. Boor voor waar het bouwplan dat aangeeft en gebruik de voorgeschreven bouten, ringen en moeren. Draai verbindingen handvast aan totdat je hebt gecontroleerd dat de delen goed aansluiten.
  4. Plaats het tafelblad op de onderstellen volgens de tekening. Controleer de uitlijning voordat je de bevestigingen definitief vastzet. Volg voor eventuele tussenruimte en positie van dwarsbalken uitsluitend de maatvoering van het gekozen ontwerp.
  5. Bevestig de banken en eventuele schoren of extra verstevigingsdelen zoals aangegeven. Plaats geen extra onderdelen op een plek waar ze botsen met benen, bewegende delen of andere verbindingen.
  6. Loop alle bevestigingspunten na en werk pas daarna de afwerking bij. Laat een behandeling drogen volgens het etiket voordat je de tafel buiten gebruikt.

Een handleiding is geen bewijs dat een willekeurige combinatie van hout, maten en bevestigingsmiddelen constructief geschikt is. De aanwijzingen van GAMMA gelden voor het daar beschreven opklapbare ontwerp; het stappenplan van Hubo beschrijft een andere uitvoering. Gebruik de genoemde aantallen, hoekmaten of boorgaten dus niet alsof ze samen één doorgerekend bouwplan vormen.

Hoe controleer je het resultaat?

Zet de tafel op de plek waar je hem wilt gebruiken en controleer de ondergrond. Alle poten moeten stevig staan; een ongelijke bestrating kan ervoor zorgen dat een goed gemonteerde tafel toch wiebelt. Controleer vervolgens de verbindingen, maar draai bouten niet zo ver aan dat onderdelen vervormen of bewegende delen vast komen te zitten. Kijk ook onder het blad en de banken: daar kunnen splinters, uitstekende schroeven of scherpe randen minder goed zichtbaar zijn.

Druk niet meteen met meerdere mensen op de tafel om een zelfbedachte draagproef uit te voeren. Controleer eerst of de bouwtekening gebruiks- of belastingsinformatie geeft en volg die. Als het ontwerp geen dergelijke informatie bevat of de tafel beweegt bij normaal gebruik, gebruik hem dan niet voordat je de oorzaak hebt achterhaald. Een visuele controle bevestigt niet de draagkracht van de constructie.

Loop ten slotte de afwerking na. Schuur ruwe plekken glad, verwijder zaagsel en controleer of blootgestelde uiteinden en verbindingen volgens de productinstructies zijn behandeld. Kijk na gebruik en na periodes buiten opnieuw of hout is gaan splijten, onderdelen loszitten of er vochtplekken ontstaan. Onderhoud hangt af van houtsoort, afwerking en blootstelling; volg daarom het etiket van het gebruikte product en de aanwijzingen bij het hout. Zo maak je de tafel niet op basis van losse aannames, maar aan de hand van een plan dat je stap voor stap kunt controleren.

Veelgestelde vragen

Kan ik een picknicktafel maken zonder ervaring met houtbewerking?

Dat hangt af van het ontwerp en het gereedschap dat je al veilig kunt gebruiken. Kies als beginner een bouwplan met een volledige zaaglijst, duidelijke tekeningen en rechte zaagsneden. Een model met ingewikkelde schuine verbindingen of bewegende zitdelen vraagt meer nauwkeurigheid. Laat onderdelen op maat zagen als je twijfelt over het gebruik van een cirkelzaag, en monteer pas wanneer je alle maten en onderdelen hebt gecontroleerd.

Welke houtsoort kan ik het beste gebruiken?

Kijk eerst naar het hout dat het bouwplan voorschrijft en of de opgegeven plank- en balkmaten verkrijgbaar zijn. Een bouwmarkt noemt hardhout als mogelijkheid en waarschuwt dat gebruikte pallets meer onderhoud kunnen vragen; dat is een advies van die aanbieder, geen universele vergelijking voor iedere houtsoort. Controleer bij hergebruikt hout op scheuren, uitstekende spijkers, kromming en onbekende oude behandelingen.

Moet ik de houten planken vóór het monteren behandelen?

Volg de aanwijzingen van het gekozen plan en het etiket van het houtbeschermingsmiddel. Sommige makers behandelen bereikbare vlakken en kopse kanten vóór montage, terwijl je na het bouwen ook nog delen kunt afwerken. Schuur eerst splinters weg en laat een aangebrachte laag drogen volgens de productinstructies. Een behandeling voorkomt niet automatisch alle weers- of vochtschade; controleer het hout daarom later en onderhoud het wanneer dat nodig is.

Hoe weet ik of mijn zelfgemaakte picknicktafel veilig staat?

Zet de tafel op een vlakke, stevige ondergrond en controleer of alle poten contact maken en het geheel niet wiebelt. Kijk ook of verbindingen vastzitten, er geen boutuiteinden of splinters uitsteken en de banken niet onverwacht bewegen. Dit zijn praktische controles na montage, geen constructieve keuring of bewijs dat elk ontwerp een bepaalde belasting aankan. Volg voor draagvermogen en gebruik de specificaties van de gekozen bouwtekening.

In de rubriek Picknicktafels en loungesets